انگاره روستای دوستدار محیط زیست

Ecofriendly Village Concept

انگاره روستای دوستدار محیط زیست

تدوین: کمیته روستای دوستدار محیط زیست شبکه محیط زیست خانه سمن های استان مرکزی

۱۳۹۴

روستای دوستدار محیط زیست:

روستاهای دوستدار محیط زیست جوامع هدفی هستند،با این مقصود که به جوامع اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی پایدارتر تبدیل شوند. این روستاها جوامعیمعمولاٌبا جمعیتیبین ۵۰ تا ۱۵۰ نفر انتخاب می شوند. اگر تعداد جمعیت روستا از ۲۰۰ نفر بیشتر باشد، بخش هایی از آن روستا به عنوان شبکه های دارای زیر مجموعه برای ایجاد مدل زیست بوم انتخاب می شوند. امروزهتغییرات و روندهای اقلیمی، خشکسالی و کمبود آب،از هم پاشیده شدن اشکال سنتی زندگی، مصرف های غیر ضروری، تخریب زیستگاه های طبیعی، پراکندگی شهری و اتکا به سوخت های فسیلی بسیار مشهود است, در نتیجه به تعبیری برای جلوگیری از فاجعه زیست محیطی و جانشینی برای این مدل زندگی، باید راه چاره ای اندیشید. این نوع روستاها پشتیبان و نماینده محیط زیست پایدار، اقتصاد محلی و فرهنگ بومی در سراسر جهان هستند.

ویژگی کلی این نوع روستاها عبارتند از:

–       مقیاس انسانی (تناسب بین ابعاد فضا و انسان، محصوریت فضا و توجه به جزئیات فضا و فعالیت های آن)

–       قابلیت حل وفصل (توانمندی ساکنان، به نحوی که بتوانند به صورت مشارکتی تصمیم گیری نمایند)

–       فعالیت های انسان بدون ضرر و زیان به جهان طبیعی یکپارچه (فراهم اوردن نیازهای حال حاضر جامعه با حفظ محیط زیست و منابع طبیعی بدون به خطر افتادن توانایی نسل های آینده برای تامین نیازهایشان)

–       پایداری در حیات فردی، اجتماعی و اقتصادی روستا ( بهره برداری بهینه از ظرفیت ها و پتانسیل ها، برقراری تعادل میان جمعیت ساکن، نوع فعالیت ها و زمین)  

–       در نظر گرفتن آب مجازی در تولید محصولات (کشاورزی و غیر کشاورزی) و استفاده از ترکیبات بیولوژیک در راستای تعدیل اثر عوامل تنش زا به ویژه در مناطق با اقلیم خشک و نیمه خشک

  –   توسعه کشاورزی اقلیم هوشمند با تاکید بر اصول سه گانه آن که شامل:

۱- افزایش تولید و درآمد کشاورزی پایدار

۲- تطبیق و ایجاد مقاومت در برابر تغییرات آب و هوایی

۳-  کاهش و یا از بین بردن اثرات گازهای گلخانه ای با توسعه فنآوری های اقلیم هوشمند، خدمات اطلاعات اقلیمی بلند مدت، اجرای طرح های توسعه روستا و نهادها و اطلاعات محلی.( به کار گیری اطلاعات اقلیمی در طرح ها و پروژه ها)

– توانمند سازی جوانان و زنان روستا با مهارت های دوستدار محیط زیست و کشاورزی نوین و استفاده از آنها در مدیریت مشارکتی

در اینجا روستای دوستدار محیط زیست را از دیدگاه ها و جهات متفاوت بررسی می کنیم:

از نظر اجتماعی و فرهنگی و معنوی:

–       تمرکز بر مجموعه ای از ارزش ها , دانش بومی , اصول اخلاقی و معنوی با تأکید بر حفظ فرهنگ بومی که رفتارهای انسان را با نزدیک شدن به طبیعت کنترل نماید.

–       ایجاد خلاقیت و شکوفا کردن استعدادهای افراد و استفاده حداکثری از نیروی کار به ویژه نیروی متخصص بومی از طریق توانمند سازی آنها.

–       بهره برداری بهینه از ظرفیت های طبیعی و انسانی  موجود در روستا، به صورتی که از بروز مسائلی چون تخریب محیط زیست و سامانه های زیستی، و پایین امدن کیفیت زندگی مردم یا ساکنان در آینده جلوگیری نماید.

–       به اشتراک گذاشتن مشترکات و تاکید بر منابع و کمک های متقابل.

–       تاکید بر شیوه های جامع سلامت و پزشکی پیشگیرانه بر اساس طب های جایگزین با تاکید بر طب سنتی و استفاده از داروهای گیاهی بومی.

–       ایجاد کار و تأمین مواد برای امرار معاش اعضای روستا در طول سال .

–       مشارکت یکپارچه گروه های حاشیه ای(زنان، کودکان، سالمندان، ضعفا و معلولان)، در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی روستا.

–       پرورش قابلیت های انسانی در ارتباط با محیط زیست در حوزه زیست بوم روستا از قبیل ایجاد مدارس ارگانیک

–       تاکید بر نقش واهمیت تحقیق و آموزش برای پژوهشگران و دانشجویان رشته های مختلف و اهالی روستاهای دیگر.

–       تاکید بر تنوع و رشد فرهنگی جامعه روستایی.

–       تاکید برحفظ تنوع زیستی گونه ها در زمینه اگرو اکوسیستم و اکوسیستم های طبیعی نسبت به بهره برداری انسانی.

–       مقاومت در برابر جهانی شدن و یکپارچگی فرهنگی(تنوع فرهنگی)

از نظر بوم شناسی یا اکولوژی:

–       پرورش گیاهان زراعی , دام و طیور ارگانیک، سالم (با رعایت استانداردهای عملیات کشاورزی خوب یا GAP)و طبیعی با تاکید بر حفظ و توسعه گیاهان و ارقام بومی.

–       توسعه کشاورزی منطبق با اصول اگرواکولوژی (علم بکارگیری مفاهیم و اصول اکولوژیکی در طراحی، گسترش و مدیریت سیستم های کشاورزی پایدار) یا پایا یا پرماکالچر( با سه اصل حفاظت از زمین، حفاظت از انسان و توزیع منصفانه)

–       تاکید براستفاده از مواد سازگار با محیط زیست با معماری بومی و محلی در ساخت ابنیه و سایر سازه ها.

–       حفاظت از تنوع زیستی منطقه در ارتباط با بهره برداری انسانی.

–       ترویج اصول کسب وکار زیست محیطی (اکولوژیکی). منظورتاکید بر آن دسته از فعالیت هایی است، که سازگار با شرایط زیست بوم منطقه می باشد.

–       در نظر گرفتن چرخه عمر همه محصولات مورد استفاده در روستای بوم زیستی از نقطه نظر اجتماعی، معنوی و زیست محیطی .(استفاده از کالاهایی است که پسماند های آن ها به سرعت جذب طبیعت می شوندیا چرخه عمرنسبتا کوتاهی دارند.)

از نظر اقتصادی:

–       تاکید برگسترش تجارت سبز (رستوران های slow food  و ارگانیک با مواد اولیه محلی، اکوکافه و …)

–       تاکید بر ایجاد فروشگاه های عرضه کننده مستقیم صنایع دستی و بومی و محلی و محصولات ارگانیک، سالم و طبیعی تازه تولید منطقه.

–       وجود فروشگاه های عرضه کننده صنایع دستی و بومی و محلی.

–       تولید و تامین کودهای آلی و زیستی و نهاده های مورد نیاز روستا و مناطق اطراف.

–       بازاریابی و انبار هوشمند محصولات کشاورزی با هدف داشتن کمترین ضایعات.

–       محلی گرایی اقتصادی.

–       توسعه گردش گری روستایی. (فرهنگی و طبیعی شامل اکوتوریسم روستایی و مزرعه ای) با رویکرد پایداری.

–       برگزاری جشنواره های فصلی  اقتصادی – فرهنگی متناسب با تولیدات روستا.

از نظر فنآوری:

–       تلفیق دانش بومی و فنآوری های روز دوستدار محیط زیست (نانوتکنولوژی و …). در واقع سمت گیری توسعه فنآوری ها باید با نیاز های حال و آینده جامعه سازگار باشد.

–       استفاده از روش های نوین کشاورزی دوستدار محیط زیست بر اساس آمایش سرزمین ، به طوری که تعادل و تناسب میان جمعیت، فعالیت و زمین را به همراه داشته باشد. به عبارتی بهره گیری عقلایی و منطقی از استعدادهای محیطی با استفاده از روش ها و تکنیک های مختلف از قبیل(کشاورزی حفاظتی، دقیق ، و …) که هم زمان کارایی و بازدهی بالای ا قتصادی و عدالت اجتماعی را به همراه داشته باشد.

–       استفاده از سیستم های انرژی تجدیدپذیر تلفیقی.

–       حداقل استفاده از سوخت های فسیلی (رفت و آمد خودرو در منطقه، سیستم های گرمایشی و سرمایشی و…)

استراتژی رسیدن به اهداف در این طرح:

–       حفاظت از طبیعت و زیست بوم هااز طری تلفیق دانش بومی و فناوری مدرن در بخش های مختلف تولید, فرآوری و عرضه خدمات مختلف

–       نظام تصمیم گیری مشارکتی با تاکید بر حضور جوانان و زنان در تصمیم گیری ها.

–       اجرای الگوی بهینه مصرف آب در بخش خانگی و کشاورزی.

–       مدیریت پسماند  و فاضلاب کشاورزی و روستایی.

نویسنده مطلب: مریم لطیفی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

546 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>